تاریخ بانه سرشار از جنگ بین عشیره ها و خان ها برای تصرف بانه است.سه بار شهر بانه در آتش سوخته است و از سکنه خالی شده است و به همت مردم دوباره مرمت شده است .عالوه بر جنگ میان خانها و عشایر منطقه ای و دولت مرکزی،مغولها،روسها و عثمانی ها هم مردم بانه را از تهاجم و کشتار بی نصیب نگذاشته اند .بیماری و خشکسالی هم از دیگر دالیل کشتار مردم بی گناه بوده است
پیش از اسلام طایفهای زرتشتیبه نام قهقو بر این منطقه حاکم بودند که در حمله اعراب و بعد از آن، اختیار دینیها حکومت آن را به دست گرفتند. تا میانههای سده سیزدهم هجری نام اصلی شهر بانه بهروژه (آفتابگردان) بود و قبالههایی نیز وجود دارد که در همه آنها مرکز بانه روستای بهروژه نامیده شدهاست. این شهر یک بار پیش ازجنگ جهانی اولو بار دیگر در زمان جنگ جهانی دوم دچار آتش سوزی شدیدی شد.
اکنون گورستان شمال شرقی شهر را بانه کهنه یا کهنه بانه مینامند. علت تغییر نام و جابجا شدن محل شهر به واسطه شیوع بیماریهای وبا و طاعون بود که هر چند سال یک بار شایع میشد و چون بازماندگان، محل اولیه را آلوده میپنداشتند، ازنو در جای دیگری به ایجاد شهر و ده میپرداختند. آتش سوزی و جنگهای قبیلهای یکی دیگر از عوامل جابجا شدن محل شهر بود. در بانه آبادیهایی به نامهای نیزه دوکهنه به روژه کهنه، سیاومه کهنه، آرمرده کهنه، توده کهنه و غیره هم شنیده میشود. ولی آبادیهایی نیز با همان نامها بدون واژه کهنه وجود دارد.
در حوالی دوران صفوی معمولاً پاسداری از مرز ایران، از شهر خوی گرفته تا کرمانشاه به فرمانروایان بانه واگذار گردیده بود. حکام بانه و اورامان دارای لقب «سلطان» بودند. برخی از نویسندگان بر این باورند که این لقب را نادرشاه افشار بدانها داده بود.[۱]
