جغرافیا وتاریخ بانە

تالیف محمد رئوف توکلی

کتاب جغرافیا و تاریخ بانە  کە در سالهای  قبل از انقلاب ایران نوشتە شدەاست . یکی از معدود  و شاید نادر آثاری باشد کە مختص بە تاریخ بانە نوشتە شدە باشد، برای من جزو اولین آثاری بود کە در مورد تاریخ شهرمان بانە خواندە بودم، بهمین خاطر برایم کتابی جالب و مستند بود، آقای  توکلی برای تدوین  و نگراش این کتاب بیگمان  تلاش و وقت زیادی صرف کردە است، ولی بدون تردید نگارش این اثر نمی تواند عاری از تراوش فکری نویسندە  و مواثر از اوضاع  و احوال سیاسی حاکم باشد ،چیزی کە در برخورد بە رویدادهای این دیار در این کتاب مشاهدە میشود،مثلا در چاپ  مجدد کتاب در دوران حکومت جمهوری اسلامی نبود دمکراسی در زمان شاە را دلیل عدم ذکر بعضی مطالب سیاسی میداند،ودرج نامە خمینی بمردم کردستان هنگام انقلاب بگونەای مثبت تلقی میکند ،ولی برهمە تاریخنگاران و مردم این ملت آشکار است . کە مردم کرد و اهالی بانە از همان روزهای بقدرت رسیدن جمهوری اسلامی قربانی سیاستهای دد منشانە این حاکمان جدید بودە و هستند،این نکتەای است کە دراین کتاب غایب است ، جریانات دوران انقلاب و حوادث بعد از آن گواە این ادعا است، ولی باهمە این وجود این کتاب ارزش تاریخی و مستند خود را همچنان داراست و زحمات آقای توکلی را باید ارج نهاد.

کتاب جغرافیا و تاریخ بانە . کردستان شرح  نسبتا جامعی از تاریخ گذشتە و دوران معاصر بانە دارد کە برای مشتاقان تاریخ بانە بیشک از اسناد قابل استفادە میباشد ولی باید دانست امکان چاپ تمای کتاب بدون اجازە نویسندە  در این وبسایت ممکن نیست  بااین وجودبخشهایی از این کتاب کە برویدادهای دوران معاصربانە برمیگردد در اینجا در اختیار شما علاقەمندان تاریخ بانە و حومە قرار میگیرد.

ادامە

جلال حسینی

 

پیشینە آموزش و پرورش کردستان


 حەمە رەشیدخانی بانە نووسینی: کەیوان ئازاد ئەنوەر کتیبی حەمە رەشید خانی بانە  کتێبێکی ئەستووە کە  بە وردی رووداوەکانی شاری بانە لە دەورو بەری شەڕی دووهەمی جیهانی بەم لاوە  بەگشتی وە رۆلی حەمەرەشید خان بەتایبەتی دەخاتە باس ولێکۆلینەوە. ئەم کتێبە بەسەرهاتی ئەم کەسایەتی لەسەردەمی بەدەستەوە گرتنی دەستەلات لە شاەرکانی بانە و سەقز و سەردەشت هەتا هێرش بردنە سەر شاری مەریوان و دیواندەرە وە هەروەها رۆلی ئەو کەسە لە سەردەم دەستەلاتی کۆماری مهاباد وپاشان تەبعید بۆونی بۆ شارەکانی  کوردستانی عێراق و شۆرشی ئەیلۆل باس دەکات. بۆ خوازیارنی مێژووی شاری بانە و دەروبەری بێگومان بەرهەمێکی بەنرخە و بە تایبەت کە ئەم نووسەرە لە روانگایەکی تایبەتەوە  لە رۆلی ئەم کەسایەتیە دەروانێت  و بۆ ئەم مەبەستە بەڵگە و دێکۆمنت دەخاتە بە دەستت خۆینەر. بێگۆمان ئیمە کە خەڵکی شاری بانە بووین بە دەیان جار ناوی وباسی حەمەرەشید خان مان بیستوە بەتایبەت ئەوی کە شارەکەمان بۆ جاری دووهەم  لە ماوەیەکێ کورت دا لەسەر بریاری ئەم کەسە  سوتێندراوە سەرنجی منی بۆ ئەم کتێبە راکێشا ئەگەرچی هیچ دەلیلێک پاساوێ ئەم کار واتە سوتاندنی شارێک ناکات بەڵام خۆیندنەوەی ئەم  بەرهەمە تێروانینێکی  وردتر لەسەر رووداوە مێژوویەکانی شاری بانە بە ئینسان دەبەخشی بەڵام ئەوەی کە هەموو کەسێک ئەم ڵیکدانەوی هەبێت دەتوانێت جیاواز بێت و دەگەرێتەوە بۆ بریاری خۆێنەر.